De Tolk

Google legt uit dat een tolk iemand is die woorden van de ene taal omzet in de andere taal. Tolken hebben daarom vaak kennis van meerdere talen. Dat is natuurlijk noodzakelijk, want die ene taal moet zo begrijpelijk mogelijk worden overgebracht op degene die de vertaling nodig heeft. Synoniemen voor een tolk zijn o.a.: tussenpersoon, vertaler, woordvoerder, bemiddelaar, talenkenner, overbrenger, drogman. 

Mijn therapeut is voor mij een tolk. Zij zet de taal van mijn binnenwereld; mijn patronen, gevoelens, angsten, symptomen, nachtmerries, verdriet, frustraties en beelden, om in een taal die ik begrijp. Zij is ook de bemiddelaar tussen mij en Kiki geweest en tussen mij en mijn lijf, tussen mij en mijn emoties, tussen mij en mijn gevoel en zelfs tussen mijn emoties én mijn gevoel. En ik heb ook heel specifiek deze tolk nodig, want zij gaf vorig jaar niet op. Zij doorzag iets dat tot dan voor iedereen, inclusief mijzelf, zo goed als bijna verborgen was gebleven. Zij is niet gevoelig voor het boze kind in mij, dat opstaat als Kiki en ik ons kwetsbaar voelen. Of voor één van mijn luidruchtige interne beschermers. Mijn tolk voelt zich nooit aangevallen of beledigd en ze wordt nooit boos. Zij legt mij dan uit dat het niet onze schuld is en vertelt waar al mijn modi vandaan komen. Zij is onze tussenpersoon. Zij vertaalt en ik vertrouw. Dus je begrijpt hoe noodzakelijk mijn tolk is. Net als hoe noodzakelijk jij bent, mijn getuige. De tolk vertaalt, de getuige leest en ik beweeg daar tussenin. Tussen kind en vrouw en tussen toen en nu. 

Vorig jaar ben ik voor het eerst bij de Tolk geweest. Zij hielp mij de buitenste lagen van mijn ui te pellen. Het was toen dat ik er ook achter kwam hoe zo’n ui werkt, dat irritante stinkding. Maar goed, ergens voel ik, totaal tegen mijn zin in, inmiddels ook wel wat respect voor mijn ui. Dus hij ligt nog niet in de kliko, ondanks dat ik de klep al open had en hij er al boven hing. Hij ligt nu gewoon weer hier op tafel en we pellen nog even lekker verder. Ik zit in mijn hoekje op de bank en Kiki zit op het antieke bureautje dat bij mijn raam staat. Ze heeft haar benen gekruist en slingert ze ontspannen heen en weer. Kiki is erbij, maar dit hoofdstuk gaat niet over haar, zegt ze. Dat lijkt me sterk, want gaat alles wat ik schrijf niet over haar? 

De Tolk en ik hebben elkaar al een aantal weken niet gezien, dus ik praat haar even bij met mijn incestfeitenlijstje op tafel. Ik sta momenteel zó ver van mijn gevoel af, dat ik er met een soort zakelijkheid naar kan kijken. Dat is goed, voor nu, zegt de Tolk. Maar als we volgende week met de EMDR gaan starten, kan dat alleen als ik wél voel en er wél zit als mezelf (en dus niet als Kiki). Hoe goed Kiki's functie ook is en hoe zeer ze mij ook geholpen heeft, ik mag me niet langer achter haar verschuilen. Volgens de Tolk dan. Ken je dat uit tekenfilmpjes, wanneer het ene figuurtje tijdens een gesprek uit zijn lijf stapt om het andere figuurtje even flink met zijn kop op de tafel te rammen om daarna snel weer hup terug in zijn lijf te kruipen en te doen alsof er niets aan de hand is? Nou, dat gebeurt hier op deze momenten dus ook, al weet de Tolk dat natuurlijk niet. Ik haat het als ze mij zo goed doorheeft. Hoe lief ze het ook doet. Het is zo bloedirritant als iemand anders gelijk heeft. Maar aan de andere kant levert het ook altijd iets op, dus ik ben er nog blij om ook. Dat maakt het nog irritanter. 

Dus, het incestfeitenlijstje:

• Het incest door mijn vader begon toen ik 4 jaar was en duurde tot mijn 13e
• Locaties: de 3 verschillende woonadressen waar wij in die jaren woonden
• Handelingen: hij heeft mij gevingerd en verkracht met zijn vingers en met zijn penis en ik heb hem moeten aftrekken
• Hij heeft mij tijdens het incest bedreigd, gezegd dat het ons geheim was en ik hier nooit met iemand over mocht praten
• Toen ik 7 jaar was heeft hij iemand laten toekijken terwijl hij mij misbruikte
• Het incest door mijn oma begon toen ik 6 jaar was en duurde tot en met mijn 11e
• Locaties: Invasiestraat en Vries
• Handelingen: zij heeft mij verkracht met een voorwerp en ik heb haar moeten vingeren en beffen
• Zij heeft mij tijdens het incest bedreigd, gezegd dat ik hier nooit met iemand over mocht praten en verteld dat dit, tussen haar en mij, iets heel normaals was
• Het grensoverschrijdend wassen door mijn andere oma begon op mijn 7e en duurde tot en met mijn 10e, dit voelt voor mij wel als grensoverschreidend, maar niet als seksueel misbruik

De Tolk zegt dat we weer een plan gaan maken, net als vorig jaar toen we de verkrachtingen van op mijn 17e, 16e en 13e gingen behandelen. Ook toen werkte de ui van nieuw naar oud. Zo'n EMDR plan maken is geen kleinigheidje. Je moet namelijk weten op welke flashbacks (beelden) de meeste spanning zit. Dat gaan we als het ware meten, door te voelen. En om dat te kunnen, zal ik er toch echt even heen moeten. Al probeer ik nou juist precies dat te voorkomen. Wanneer het voorbij komt dan laat ik het voorbijkomen, maar ik hou het nooit vast. En ook nu hoef ik het gelukkig niet vast te houden, maar ik moet het wel even 'echt voelen'. De Tolk vergelijkt het met even vluchtig met je hand door een brandende kaars gaan. Je voelt dan wel de warmte, maar je laat je hand er niet boven hangen tot het brandt. Dat vasthouden en branden hoeft pas weer tijdens de EMDR.

We maken eerst op papier een lijstje met 7 van mijn meest duidelijke flashbacks om die even vluchtig bij langs te gaan. We meten en voelen de spanning van 5 flashbacks aan het incest door mijn vader en van 2 aan het incest door mijn oma. En wat er daarna gebeurt is zó bijzonder verdrietig, dat het alle getuigen nodig heeft. Dit moet in het licht. 

Je zou denken dat in die flashbacks duiken een inkijkje geeft in de fysieke daad van het incest, dat het je terugbrengt naar de lijfelijke pijn. Maar dat is dus verrassend genoeg helemaal niet zo. Ik zal niet alles van het lijstje nu delen, ik kies er 4. De eerste flashback is het verhaal dat je al kent van de Baarnseveste. Mijn vader staat boos in zijn blootje in de hal en ik passeer hem om een washandje nat te maken. Waarom is mijn spanning hier zo hoog? Vraag ik me af. Ik bedoel, het incest is daar immers al achter de rug. Maar dan, terwijl ik langs mijn vader loop, voel ik wat ik op dat moment als kind voel, wat zich daar op dat moment in mijn binnenwereld afspeelt. Ik wil dat hij mij troost. Ik wil dat mijn vader mij troost en geruststelt. Hij ziet dat ik pijn heb. Hij was er zelfs bij toen ik pijn kreeg. En nu kijkt hij me boos na terwijl ik zonder onderbroek, met pijn tussen mijn benen, naar de badkamer loop. Hij zegt niets. Waarom zegt hij nu niet iets liefs? Waarom vindt hij mij niet lief? Waarom doet hij alsof er niets aan de hand is? Waarom doet hij alsof ik niets ben? Breng mij alsjeblieft naar bed. Stop me toe. Trek mijn deken recht en zeg iets liefs. Ik heb pijn en ik ben zo bang. Ik snap niet wat er nu gebeurt. Ik snap nóg minder van wat er nu gebeurt, dan van wat er zonet gebeurde. En ik vind wat er nu gebeurt nog veel erger dan wat er zonet gebeurde. Doe mij maar pijn, beuk maar op mijn vagina, laat me bloeden desnoods. Maar wees daarna lief voor me. Troost me alsjeblieft. 

"Dit is genoeg", zegt de Tolk. En terwijl zij typt en ik adem, kom ik terug uit deze scène en maak ik me op voor de volgende. 

Ik lig op bed aan de Invasiestraat, ik heb mijn eendenknuffels heel stijf vast tussen mijn beide armen. Mijn benen zijn opgetrokken en mijn knieën vormen wijd open een doorkijkje naar mijn vaders hoofd. Hij heeft hier veel haar. Ik kijk naar de bos krullen op zijn hoofd en de strenge frons tussen zijn ogen. Hij wroet met zijn vingers en handen tussen mijn schaamlippen en in mijn vagina. Waarom kijkt hij niet naar mij? Ik wil zó graag dat hij even naar mijn gezicht kijkt, zodat hij ziet hoeveel pijn het doet. Maar hij kijkt niet. En ik mag niets zeggen. Ik hou mijn lippen stijf op elkaar en verbijt de pijn. "Wat voel je hierbij?" vraagt de Tolk. Ik zoek kort naar de fysieke pijn, maar die voel ik niet. Fysiek voel ik niets. Maar al het andere voel ik wel. Ik begrijp als kind niet waarom mijn vader mijn vagina zo'n pijn doet. En ik realiseer mij daar op die plek en op dat moment, dat mijn vader er heel bewust voor kiest om mij pijn te doen. Want ik heb hier niet om gevraagd en mijn vagina had ook geen zorg nodig. Dus mijn vader doet dit zomaar en uit zichzelf. Hij doet mij bewust pijn. En dat maakt mij als kind heel erg in de war, bang en verdrietig. Als mijn vader het niet erg vindt om mij pijn te doen, wat zegt dat dan over mij? Het is voor mij helemaal geen vraagstuk wat dit over hem zegt. Ik voel alleen maar dat het iets over mij zegt. Het zegt mij dat ik niet ben om te beschermen, dat ik niet ben om lief te vinden, dat ik niet ben om van te houden. Het maakt dat ik niet kindwaardig ben, niet menswaardig ben. Ik. Ben. Niet. Waardig. 

"Doe je ogen maar weer open," zegt de Tolk. Ik zie in haar gezicht dat ze het heel naar voor me vindt. En misschien ook voor haarzelf om aan te horen. Het is vast heel naar om naar te moeten luisteren. Mijn tolk is namelijk behalve tolk ook mens. 

Ik moet me inhouden om het hier niet bij te laten. Ik wil jou sparen, ik wil mijn getuigen sparen. Maar ik ga door, want de gevoelens die ik had als kind, zijn nog nooit uit het donker geweest. Deze hebben in 40 jaar tijd nog nooit het licht gezien. En ik heb het Kiki immers beloofd. 

Ik lig op mijn rug in bed aan de Invasiestraat, mijn vader misbruikt mij. Ik ben wel aan het tellen, maar ik kijk niet naar de knuffels daarbovenop de kast. Ik kijk links van mij. Daar staat een man. Hij kijkt ook naar mij. Hij kijkt naar mijn vader en weer naar mij. Ik schaam me voor wat hij ziet. Hij ziet wat er gebeurt. En ik ben bang. Ik ben heel bang dat deze man die ik niet ken, hetzelfde met mijn vagina gaat doen als mijn vader. Zal mijn vader mij straks aan hem overdragen als hij klaar met mij is? Ik kan aan de man zijn gezicht niet zien of hij het leuk vindt om hier naar te kijken. Zou hij ook boos op mij zijn, net als mijn vader? En zou hij mij nu vies vinden omdat hij mijn vagina ziet? Maar dan word ik overvallen door een nog veel erger gevoel. "Dit heb ik nog niet eerder bij deze scène gevoeld," zeg ik tegen de Tolk. "Ik voel bedrog." De Tolk knikt. "Ik voel me bedrogen door mijn vader." "Ja," zegt ze dan. "Het was jullie geheim en jij mocht er met helemaal niemand over praten en nu deelt hij het zomaar met iemand anders." De Tolk vertaalt dit weer precies goed en ik begrijp het nu. Kiki springt van het bureau en brengt me de doos met puzzelstukjes.

Adem uit, de laatste flashback voor nu, Invasiestraat. Mijn oma loopt, nadat ze me misbruikt heeft, bij me weg. Ik kijk naar haar rug terwijl ze de deur van mijn slaapkamer opent. Dan draait ze zich naar me toe. Het licht van de gang schijnt op haar gezicht. Ik kijk naar haar en zij kijkt naar mij. Ze ziet me, ze ziet me. Ze ziet dat ik pijn heb, ze ziet dat ik bang ben. Eindelijk, ze ziet het! Maar dan draait ze zich om, loopt de gang op en doet de deur achter zich dicht. "Op een schaal van 0 tot 10?" vraagt de Tolk. "9," zeg ik. Deze doet heel, heel veel pijn. Dat kleine moment van grote hoop. Het voelt alsof zij mij daar en op dat moment had kunnen redden. Ook al was ze de dader. Ze kon er op dat moment voor kiezen om spijt te hebben, om me te troosten, om me gerust te stellen door te beloven dat het nooit weer zou gebeuren. Ik zou haar alles vergeven, direct. En ik zou van haar blijven houden, voor altijd. Maar mijn oma kiest anders. Ze ziet me, ze ziet alles, ze weet het en ze kiest ervoor om mij gewond, afhankelijk en verdrietig achter te laten. Ik geloof oprecht niet dat er een grotere afwijzing bestaat dan als je vader of oma weten wat voor gruwelijks ze jou als onschuldig kindje aandoen, het écht zien en er dan met open ogen voor kiezen om je te laten verliezen van het leven. En ogen liegen niet, die liegen nooit. Ze gaven me geen schijn van kans, ik had al verloren toen ik 4 was.

Kiki komt heel dichtbij. We zitten samen en zeggen niets, want we weten alles al. We zitten met onze voorhoofden tegen elkaar, alsof we hetzelfde denken, hetzelfde voelen en dezelfde zijn.